Sağlık bilgi platformuı - 27 Mayıs 2022, Cuma

Dünya Hipertansiyon Günü

Dünya Hipertansiyon Günü

Yaygın bir sağlık sorunu olan hipertansiyon konusunda toplumu bilgilendirmek amacıyla 17 Mayıs günü Dünya Hipertansiyon Günü kabul ediliyor.

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünyada yaklaşık 1 milyar kişi hipertansiyondan etkileniyor. Türkiye’deki veriler her üç yetişken kişiden birinin hipertansiyon hastası olduğunu gösteriyor. Anadolu Sağlık Merkezi Kardiyoloji Uzmanı Dr. Ayşegül Karahan Zor, hipertansiyon konusunda bilgi verdi.

HASTA SAYISI?

“Ülkemizde yapılan TEKHARF çalışması ve Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği çalışmasına göre yetişkin olarak kabul edilen 18 yaş üzeri popülasyonun yüzde 31.8’inde hipertansiyon bulunuyor. Bu da her üç kişiden birini ifade ediyor. Veriler erkeklerin yüzde 27.5’inin,  kadınların yüzde 36.1’inin, yani yaklaşık olarak 15 milyon kişinin hipertansiyon hastası olduğunu gösteriyor. Önemli bir nokta şu ki, hipertansiyon hastalarının üçte ikisi hasta olduklarını bilmiyor. Hipertansiyon öyle bir hastalık ki, organ hasarına neden olmadan önce hiçbir belirti vermiyor.”

HİPERTANSİYON NEDİR?

“Hipertansiyon kan damarları içindeki kan basıncının normalden fazla yükselmesidir. Kalp, dokuların canlılığı için gerekli olan kanı vücuda pompalarken ritmik ve periyodik hareketler yapar. Kalbimiz dokuların canlılığı için gerekli olan kanı vücuda kasılma ve gevşeme hareketleri yaparak gönderir. Kalp kasıldığı sırada kalp boşluğundaki kan, atardamar sistemine doğru atılır. Gevşeme hareketinde, kalp yeniden kanla dolar. Bu işlem periyodik olarak devam eder. Belirli bir anda kanın atardamar duvarlarına yaptığı basınç, tansiyon olarak adlandırılır. Kasılma anındaki tansiyona büyük tansiyon, gevşeme anındaki tansiyona ise küçük tansiyon adı verilir. Bu basınç değerleri, gün içindeki hareketlerimize ve duygularımıza göre değişir; değerler bazen alçalır bazen yükselir. Basıncın sürekli olarak yüksek olması yani hipertansiyon bir hastalıktır ve tedavi edilmesi gerekir.”

KALP VE DAMAR HASTALIKLARINA NEDEN OLUR

“Hipertansiyon kendi başına öldürücü değildir. Fakat tedavi edilmediğinde sonuçları öldürücü olabilir. Tedavi edilmeyen hipertansiyonun en önemli sonucu kalp ve damar hastalıklarıdır. Kan basıncı yeterince kontrol altına alınamadığında ortaya çıkan diğer önemli sonuçlar ise beyin kanaması ve felç, kalp yetersizliği ve kalp krizi, böbrek yetersizliği, görme kaybıdır. Kan basıncı kontrol edilemediği takdirde, yüzde 51 oranında kalp yetersizliğine, yüzde 33 oranında inmeye ve yüzde 21 oranında da kalp damar hastalıklarına bağlı ölümlere yol açar. Yüksek tansiyon tedavisinin kalp-damar ve böbrek ilişkili yan etkileri azaltma açsından yararlı olduğu, inme ve kalp hastalığına bağlı ölüm oranlarını azalttığını göstermiştir.”

BESLENME DÜZENİ

“Hipertansiyondan korunmak için sebze-meyve ağırlıklı beslenilmeli ve tuz alımı azaltılmalıdır.
Hipertansiyonu teşhis etmenin tek yöntemi düzenli olarak tansiyon ölçtürmektir. İdeal tansiyon 120/80 mmHg ve altındaki değerlerdir. 140/90 mmHg ve üzerindeki değerler hipertansiyon olarak değerlendirilir. Beslenme düzenindeki değişiklikler önemlidir. Tuz alımının azaltılması, kilo verme, sebze ve meyve tüketimine dayalı beslenme ve düzenli tansiyon takibini hastalara öneriyoruz.
Hipertansiyon vakalarının yaklaşık yüzde 90-95’inde herhangi bir neden bulunmayabilir. Ancak şişmanlık, sigara, kötü beslenme, ailesel yatkınlık gibi risk faktörlerinden söz edilebilir. Bu hastalara ‘birincil’ hipertansiyon denilir. Hipertansiyon vakalarının yüzde 5-10’u ise bir başka hastalığa bağlı olarak ‘ikincil’ olarak gelişir.”

SİGARA RİSKİ ARTIRIYOR

“Sigaranın hipertansiyon üzerinde kısa ve uzun etkileri bulunmaktadır. Kısa süreli etkileri doğrudan doğruya damarları büzücü etkisiyle ortaya çıkıyor. İçilen her sigara 15 dakika kadar tansiyonu yükseltiyor. Bir diğeri içildiğinde tekrar yükseliyor ve asla normal değerine dönmüyor. Ve gün boyu peş peşe içilen sigaranın zaman içinde aşırı yükselmelere yol açtığı biliniyor.”

TEDAVİ EDİLEBİLİR BİR HASTALIK

“Hipertansiyon tedavisinde hedef,  kan basıncının normal değerlere çekilmesi ve kan basıncı yüksekliğine bağlı organ hasarlarının azaltılmasıdır. Tedavi, hipertansiyona eşlik eden başka hastalıkların olup olmamasına, kardiyovasküler risk durumuna ve hipertansiyonun yol açtığı hedef organ hasarlarının meydana gelip gelmemesine bağlı olarak değişir. Hastanın hiçbir kardiyak risk faktörü yoksa, yani diyabeti, yüksek kolesterolü yoksa,  sigara içmiyorsa ve biz bu hastaların tansiyonlarını hafif orta düzeyde yüksek bulduysak bu hastaya ilk etapta yaşam tarzı değişikliklerini öneriyoruz. Bu öneriyi hipertansif hastalarda ilaç tedavisine başlamadan önce başlangıç tedavisi olarak veya ilaç tedavisi alanlarda tedaviye ek olarak yapıyoruz. Önerilerimiz arasında hastalarımızdan öncelikle tuz kısıtlaması yapmasını istiyoruz. Fazla kiloluysa zayıflamasını, düzenli egzersiz yapmasını öneriyoruz. Haftada en az 3 kere olmak üzere 30 dakikalık yürüyüşler yapılması gerekiyor. Hastalarımızın, diyetlerine çok dikkat etmelerini öneriyoruz. Çünkü meyve ve sebzeden ağırlıklı olarak beslendiklerinde, balık tüketimini artırdıklarında, zeytinyağlı yiyecekler ağırlıklı beslendiklerinde (günde 8-10 porsiyon sebze ve meyve, 2-3 porsiyon düşük yağ içerikli besinler ve süt ürünleri, yağ ve kolesterol alımının azaltılması)  tansiyonları düşüyor.”

ÇOCUKLARI DA TEHDİT EDİYOR

“Çocukluk döneminde esansiyel hipertansiyon nadir görülmekle birlikte günümüzde çocuklarda daha sık görülen bir hastalık haline geldiğini görüyoruz. Eskiden çocuklarda hipertansiyon gördüğümüz zaman bunun genelde bir başka hastalık nedeniyle ortaya çıktığını düşünürdük. Bunların arasında böbrek fonksiyon bozuklukları, aort koarktasyonu olarak bilinen aort damarının hastalığı ve çocuklardaki birtakım hormonal hastalıklar sayılabilir. Çocuklarda da erişkinlerde olduğu gibi obezite, insulin direnci, kan yağları, hareketsizlik  ve kan basıncı arasında direkt bir ilişki olduğu gösterilmiştir. Çocuklukta kazanılan aşırı kilolar genç erişkinde kardiovasküler riskin önemli bir belirleyicisidir. Çocuklarda da erişkinlerde olduğu gibi obezite, insülin direnci, kan yağları ve kan basıncı arasında direkt bir ilişki olduğu gösterilmiştir. Hipertansif çocuk obez ise zayıflatılmalıdır. Erişkinlerde olduğu gibi çocuklarda da tuz ve kalori kısıtlaması yapılmalıdır.”

BUNLARA DİKKAT EDİN!

Hipertansiyon çoğunlukla ciddi yakınmalara yol açmayabileceğinden yıllarca bilinmeden kalabilir. Genellikle doktora başvurma şikayetleri; baş- ense ağrısı, kafada sıcaklık hissi, yüzde kızarma, ateş basması, göğüste basınç hissi, derin nefes alma ihtiyacı, çarpıntı hissi, göğüs ağrısı, kulakta uğultu ve konsantrasyon bozukluğudur.

Tedavide şu noktalara dikkat etmek gerekiyor:

– Aşırı tuz alımı kısıtlanmalı (günde 6. gramın altında)

– Bol sıvı tüketilmeli

– Düzenli egzersiz yapılmalı (haftada en az üç gün ve en az 30 dakika tempolu)

– Akdeniz tarzı beslenme tercih edilmeli (meyve ve sebze ağırlıklı)

– Sadece tuzlu yiyecekler tansiyonu yükseltmez. Soda, maden suyu gibi içecekler de dikkatli tüketilmeli

– Tansiyon yükseltici etkileri bilinen NSAİD, doğum kontrol hapı, soğuk algınlığı ilaçları, ağrı kesicileri kullanırken dikkatli olunmalı

– Ani tansiyon yükselmelerinde kullanılan dilaltı hapları doktora danışılmadan kullanılmamalı. Bu haplar nedeniyle ani tansiyon düşüşleri de olumsuz sonuçlara yol açabilir

– Sarımsak, limon gibi sebzeler ilacın yerine geçerek tansiyonu düşürmezler

– Hipertansiyon tedavisi ömür boyu sürer. Bu nedenle ilaçların sürekli olarak kullanılması gerekir. İlaca bağlı bir yan etki geliştiğinde doktora danışarak değiştirilmesi veya bırakılması gerekir.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz